|
ضرب المثل مشهدالکوبه ای «خر دیزه به مرگ خود راضیه و به ضرر صاحبش» یعنی بعضی ها آنقدر خودشان را آزار می دهند تا به دیگران آزار برسانند. دیزه به معنای چموش و لجباز. «از سستی سگ زرده روباه اوگج می کشه» یعنی از سستی صاحب باغ است که هر آدم بی کفایتی از دیوار آن بالا می رود.؟ «گربه صاحب مایه خمیر شده» یعنی آدم بی چیزی به چیزی رسیده است. «خوابیده پارس می کند». یعنی مانند سگی است که از جا حرکت نمی کند کنایه از کسی است که کاری انجام نمی دهد و فقط هیاهو می کند. «بوستان و بی سر خر» . یعنی نمی شود که انجام کاری بدون مزاحمت و دخالت دیگران انجام گیرد. «صد بوته تلخه بخاطر یک بوته گندم آب می خوره» . کنایه از عده ای آدم بد و نالایق که بخاطر یک آدم خوب و لایق احترام می شوند. بوته تلخه نوعی گیاه صحرایی و بی مصرف و تلخ. «چندله باش، گندله نباش» یعنی ژنده پوش باش اما التماس نکن و خودت را پیش کسی کوچک نکن. گندله به هر چیز کروی و توپ مانند گویند و کنایه از آدمی که خودش را جمع و جور و مچاله کند. «گز نکرده می بره» کنایه از انجام دادن نسنجیده کاری. »نون گندم شکم پولادی می خواد» یعنی هر نوع دارایی یا امکانات شایسته اشخاص لایق است. «کم خورده و گرد خوابیده»کنایه از آدم قانع که به دیگران رو نمی زند. «هر کی خر برده سر پشت بوم، بیاره پایین» یعنی هر کس مشکلی ایجاد کرده خودش آنرا برطرف کند. «کارت رو بده جولا، یه نون بده به بالا» یعنی اگر کار را به کاردان بسپاری و مزدش را نیز بدهی در نهایت به نفعت خواهد شد. «دختر به گهواره مادر به فکر تیکه پاره» یعنی مادر از وقتی دخترش در گهواره است به فکر جهاز (جهیزیه) اوست. «یه بز می دم سرونه، دختر خونه نمونه» «مانند درخت سنجه که هر چه بارش بیشتر سرش پایین تر» «پسر بزن به باباش وا نمی ایسته. خروس ذات دار از تو تخم می خونه» «چاهی که او نداره، او بریزی بو ور میداره» «سرما نزاکت ور نمی داره» «سگ حساب دندوناشو کرده که استخون به دهن گرفته» «گریه هم دل خوش می خواد» اصطلاحات و کنایات: فلانی مثل سگ قافاله است یعنی هر چند هم تلاش می کند باز از دیگران عقب تر است. در گذشته ها که حمل و نقل با شتر انجام می شد ساربانان برای نگهبانی باروبند چند سگ هم داشتند. سگ ها همیشه جلوقطار شتر می رفتند (ردیف شترها را قطار می گفتند)اما وقتی به در کاروانسرا می رسیدند چون تکلیف روشن نبود که قافله به کدام قسمت کاروانسرا می رود، لذا سگ ها جلوی در می ایستادند تا هر جا که قافله می رود آنها هم بروند بنابراین این سگ قافله در راه رفتن همیشه جلو است اما دیرتر از بقیه به مقصد می رسد و از همه عقب تر است. «مثل کنگره دم باد است»کنایه از شخصی که جا و مکان ثابتی ندارد و دائم مثل کنگره خشک شده جابجا می شود. « از چن به در زده» گاوی که از خستگی خرمنکوبی از خرمن بیرون بزند کنایه از آدمی که از کاری خسته و عصبی شده و طاقتش سر آمده است. «از ورش مونده» به کسی گویند که غذای او یا محبت به او و یا دارایی های او ظرفیت یا لیاقتش باشد. «پیرهن دو تا شده» کنایه از آدم تازه به دوران رسیده. «به تون و تبس که ضرر کرده» به جهنم یا به درک که ضرر کرده به کسی گویند که به نصیحت گوش نداده و در نهایت با عواقبی مواجه شده است. «به گیج کار رفته» به کسی گویند که کاری را جدی گرفته و عمیق بدان می پردازد. «برو به گیجش» تاکید به جدی گرفتن کاری با محکم گرفتن حریف در کشتی. «چدار پاره کرده» حیوانی که پابند خود را پاره کرده است. چدار به ریسمانی گویند که یک دست و یک پای حیوان (و بخصوص بز) را می بندند تا فقط بتواند راه برود و بتواند بجهد و شیطنت کند . که کنایه از آدم سرخودی که اهل اطاعت یا مراعات نیست. معما اون چیه که دوغون دوغون دارد سیصد و شصت استخوان دارد، نعره می زند مثل پلنگ نخ می زاره یکی به چنگ؟ (چرخ نخ ریسی) خودش به قد دسته بیل ، صداش به قد نرّه فیل (تفنگ) ترانه کودکان: وقتی هوا سرده بچه ها کف می زدند و می گفتند «خورشید خانوم افتو کن ، دو من برنج تو او کن» وقتی آفتاب شد می گفتند: «افتو شد و افتو شد سکینه سوار گو (گاو) شد. برگرفته از پایان نامه آقای علی محمدی تحت عنوان " مونوگرافی روستای مشهدالکوبه"
+ نوشته شده در دوشنبه دوم آذر ۱۳۹۴ساعت 10:36 توسط حسن رمضانی
|
|
درباره وبلاگ 
|
